SAI MỘT LI ĐI MỘT DẶM

“Sai một li, đi một dặm” là câu nói có nguồn gốc rất sâu xa và được lưu truyền rộng rãi từ xưa đến nay.

Bạn đang xem: Sai một li đi một dặm

Trong rất nhiều tư liệu lịch sử như “Sử ký”, “Lễ ký”, “Thuyết uyển” , “Cổ nghị tân thư” hay “Hán thư” đều có câu này, trong văn hóa truyền thống cũng nhắc nhiều đến câu nói này. Điều này cho thấy trong lịch sử, câu danh ngôn này rất được cổ nhân coi trọng.“Thất chi hào li, soa dĩ thiên lí” hay “Soa chi hào li, mậu dĩ thiên lí” đều có ý nói một chút sai lệch lúc ban đầu có thể rất nhỏ, không dễ dàng phát hiện ra, cũng không phải là sự sai lệch rõ ràng, nhưng sau một thời gian đủ lâu thì kết quả sẽ xuất hiện sự sai biệt rất lớn. Như vậy, đối với một cá nhân, một sự việc hay lớn hơn là một quốc gia thì “sai một li” lâu dần rất có thể tạo thành hậu quả xấu vô cùng lớn, khó vãn hồi.Trong “Sử ký. Thái sử công tự” có ghi chép đại ý là:Đạo lý hưng suy thành bại của vạn sự vạn vật đều có thể tìm thấy được trong kinh Xuân Thu. Kinh Xuân Thu có ghi lại rất nhiều sử liệu, mà chuyện hành thích Vua có 36, mất nước có 52, chư hầu của các nước đã phải chạy sang các nước khác sống lang thang lưu lạc thì nhiều không đếm xuể. Nghiên cứu kỹ nguyên nhân trong các sử liệu này, tất cả đều là bởi vì đánh mất đi đạo nghĩa căn bản.

Xem thêm: Ai Là Người Tạo Ra Thương Hiệu Đồng Hồ Hublot Của Nước Nào, Ai Là Người Tạo Ra Thương Hiệu Đồng Hồ Hublot

Cho nên trong Kinh Dịch viết: “Thất chi hào li, soa dĩ thiên lí”, sai một li, đi một dặm.Câu danh ngôn “Sai một li, đi một dặm” đã có từ lâu đời, được ghi chép trong Kinh Dịch. Mà Kinh Dịch cũng không phải là sáng tác của Khổng Tử, chỉ là ông tập hợp và ghi chép lại tinh hoa của văn minh cổ xưa mà thôi. Cả đời Khổng Tử thì Kinh Dịch chính là cuốn sách quan trọng nhất với ông, đến già ông vẫn còn than: “Nếu Trời để cho ta sống thêm mươi năm nữa thì ta sẽ đọc thông Kinh Dịch.” Từ đó có thể thấy “Sai một li, đi một dặm” không phải là câu danh ngôn nhân sinh trong một thời gian ngắn tạo thành, mà nó được đúc kết từ những kinh nghiệm tích lũy tháng ngày, dần dần mà thành.Tư Mã Thiên trích dẫn câu này trong Sử Ký là vì muốn chính lại cái gốc của lễ nghĩa, mục đích là nhấn mạnh tác dụng dùng lịch sử làm gương. Đây cũng là điều Tư Mã Thiên mong mỏi khi viết Sử Ký. Đạo nghĩa là vô cùng trọng yếu đối với quốc gia xã tắc.Đối với một cá nhân cũng là như vậy, khi một người bị mê lạc trong hồng trần, tham lam những lợi ích trước mắt mà đánh mất đi đạo nghĩa thì cuối cùng cũng đánh mất đi chỗ nương tựa của sinh mệnh. Đó chính là “sai một li, đi một dặm”. Đạo nghĩa là nền tảng, là căn bản của sinh mệnh, bởi vậy cổ nhân thường răn dạy mọi người sống phải giữ lấy đạo nghĩa.
*